Je Vitamine D waarde testen: tekort of teveel?

vitamine d uit zon

Vitamine D is nodig voor sterke botten, spieren en je immuunsysteem. Belangrijk dus om je vitamine D waarde op peil te houden. En een tekort te voorkomen. Maar hoe doe je dat? Wat zijn de oorzaken en symptomen van een vitamine D tekort? En hoe kun je jouw waarde meten? Die vragen beantwoorden we in dit artikel. Ook vertellen we je in welke voeding je vitamine D kunt vinden en wanneer het zinvol is om supplementen te nemen.

Wat is jouw Vitamine D waarde?

Vitamine D tekort komt vaak voor. In de winter heeft ongeveer 60% van de mensen een lage vitamine D waarde, in de zomer is dat 30% (bron). Dat verschil tussen zomer en winter komt doordat Vit D in je lichaam vooral door zonlicht wordt aangemaakt; in de winter is het minder lang licht en komen we minder buiten. Of jij een te lage vitamine D waarde hebt, kun je laten meten met een bloedwaarde test. In sommige gevallen kan dat bij de huisarts, maar die zal dit meestal niet zomaar nodig vinden. Je moet dan eerst klachten hebben die wijzen op een vitamine D tekort. Wil je toch weten wat jouw waarde is, dan kun je er ook voor kiezen om dit zelf te laten bepalen. Bijvoorbeeld als je wil weten hoe het ervoor staat met jouw gezondheid.

Test om Vitamine D tekort te bepalen

De enige manier om erachter te komen of je een tekort hebt aan vitamine D, is door een test te doen. Aan de hand van een bloedmonster wordt dan je vitamine D waarde bepaald. Er zijn verschillende aanbieders van dit soort testen. De enige waar we zelf ervaring mee hebben is bloedwaardentest.nl. Niet de mooiste website, maar het afnemen van de test en de analyse ervan worden zorgvuldig gedaan. Je ontvangt een professioneel rapport met je resultaten en aanvullende informatie.

De beste Vitamine D waarde test

vitamine d waarde test


Je kunt eenvoudig zelf een vitamine D test laten doen, op een plek bij jou in de buurt (binnen 10 km afstand). Je krijgt de testset thuis gestuurd en gaat dan zelf naar een prikpunt. Vervolgens stuur je het testmateriaal naar het laboratorium en binnen 1-2 weken krijg je jouw resultaten per e-mail. De simpelste test om je vitamine D waarde te bepalen is een bloedonderzoek van slechts €25. Deze test meet specifiek je Vitamine D3, de meest actieve en belangrijke soort vitamine D. Na de test weet je of je een tekort hebt of misschien juist teveel vitamine D – of gewoon een normale waarde.

Prijs: €25
Beoordeling website: ★★★★ (4,4)
Meer info & Bestellen (bij bloedwaardenmeten.nl)

Symptomen van vit D tekort

Het duurt vaak even voordat je kunt merken dat jij zelf of iemand anders te weinig Vitamine D heeft. Een tekort hieraan geeft namelijk vooral problemen met de botten. Denk bijvoorbeeld aan groeiafwijkingen bij kinderen met een vitamine D tekort, of een verzwakking van de botten bij ouderen. Eigenlijk merk je een te lage waarde dus pas als het te laat is. Meer symptomen van te weinig vitamine D zijn:

  • Rachitis: Kinderen die veel te weinig vitamine D hebben, kunnen vrijwel geen calcium opnemen. Calcium is noodzakelijk voor de groei. Door een ernstig tekort aan vitamine D en calcium kunnen kinderen dan niet groeien en blijven ze kleiner. Ze hebben slappe spieren, kunnen kromme scheenbenen krijgen of vergroeiingen langs de ribben. Dit wordt Rachitis genoemd, of Engelse ziekte.
  • Osteomalacie: Bij volwassen (vaak ouderen) met een lage vitamine D waarde kunnen de botten ‘verweken’. Dat wordt osteomalacie genoemd. Symptomen van osteomalacie door een vit D tekort zijn:
    • Botpijn of spierpijn in de bovenbenen en heupen
    • Moeilijk kunnen opstaan uit bijvoorbeeld een stoel of van het toilet
    • Waggelend lopen
    • Gemakkelijk brekende botten
  • Osteoporose: Langdurig tekort aan vitamine D en daardoor calcium kan botontkalking veroorzaken, oftewel osteoporose. Dit komt vaker voor bij vrouwen na de overgang. Botontkalking leidt tot broze botten, die minder sterk en flexibel zijn. Hierdoor kunnen botten sneller breken. Ook kunnen op oudere leeftijd wervels inzakken door osteoporose. Om deze reden wordt het vrouwen ouder dan 50 en mannen ouder dan 70 jaar aangeraden om dagelijks 10-20 microgram extra vit D in te nemen.

Let op: Sommige mensen denken dat te weinig vitamine D samenhangt met vermoeidheid, duizeligheid of niet lekker zijn. Dit klopt niet. Die symptomen wijzen eerder op een tekort aan vitamine B12 of bloedarmoede door ijzertekort.

Vitamine D, B12 & IJzer meten in één test

Veel mensen verwarren de symptomen van een Vitamine D tekort met de symptomen van een B12 of ijzertekort. In de praktijk komen tekorten aan vitaminen en mineralen vaak samen voor. Daarom kan het fijn zijn om meerdere waarden tegelijkertijd te meten. Zo heb je direct een duidelijker beeld van wat er misschien aan de hand is.

test vitamine D


Wil je direct met meerdere belangrijke waarden meten of je gezond bent? Dan is er een gecombineerde test die zowel kijkt naar je vitamine D waarde als je vitamine B12 en ijzerniveau. De test kost 95 euro en meet al deze waarden.

Prijs combi onderzoek: €95
Beoordeling website: ★★★★ (4,4)
Meer info & Bestellen (bij bloedwaardentest.nl)

Voor wie echt een uitgebreide gezondheidscheck wil doen is er trouwens ook een alles-in-één onderzoek dat vitamine D3, actief B12, ferritine, vitamine B6 en intracellulair foliumzuur meet. Bekijk hier meer informatie over dit onderzoek.

Oorzaken van tekort aan vitamine D

Het bijzondere aan vitamine D is dat je lichaam dit voor 90% zelf maakt. Dat gebeurt vanzelf als je buiten bent en er zonlicht op je huid schijnt. Als je een tekort hebt aan vitamine D, dan kan dit dus komen doordat je huid niet genoeg is blootgesteld aan zonlicht. Of omdat je lichaam hier minder van aanmaakt. Dit zijn de oorzaken van een tekort aan vitamine D:

  • Om vitamine D te maken, moet je huid onbedekt buiten in het zonlicht zijn. Hierdoor maken veel mensen in de winter minder of te weinig Vitamine D aan. Het is dan namelijk minder lang licht, je draagt veel kleding en komt minder vaak buiten.
  • Mensen die zich vanwege bijvoorbeeld een religie (burka, sluier) of zonne-allergie bedekken, maken altijd minder vitamine D aan, ook in de zomer. Deze groep heeft daardoor een groter kans op een tekort. Ook ouderen, mensen die ‘s nachts werken en mensen die weinig buiten komen hebben een grotere kans op vitamine D tekort.
  • Mensen met een witte huid maken makkelijker Vitamine D aan dan mensen met een donkere huid. Kom jij zelf of bijvoorbeeld je (voor)ouders uit een niet-westers land en heb je een getinte of donkere huid? Dan maakt je huid minder vitamine D aan en heb je meer zonlicht nodig om een tekort te voorkomen.
  • Op oudere leeftijd maakt je lichaam minder Vitamine D aan. Daarom wordt voor vrouwen boven de 50 en mannen boven de 70 aangeraden om extra vitamine D te nemen via supplementen.
  • Een klein deel van je vitamine D komt uit voeding. Maar het niet voldoende binnenkrijgen van vitamine D via voeding speelt meestal slechts een kleine rol bij een tekort. Wel kun je een vitamine D tekort oplossen door supplementen te nemen.

Voldoende Vitamine D binnenkrijgen

Een vitamine D tekort komt dus nogal vaak voor. Maar hoe kun je ervoor zorgen dat jij wél genoeg vitamine D blijft binnenkrijgen? Dat kan op 3 manieren.

Uit zonlicht

Dit is de meest eenvoudige én de beste manier om aan je dagelijkse dosis vitamine D te komen. Het bekende gezegde luidt: “voor niets gaat de zon op!” en dat is helemaal waar. Je kunt je portie vitamine D dus gewoon gratis krijgen door elke dag 30 minuten buiten te zijn en in ieder geval je handen en gezicht onbedekt te laten. Voor de meeste mensen zorgt dit voor genoeg vitamine D. Al kan het soms best een uitdaging zijn om elke dag een halfuur in de buitenlucht door te brengen.

Uit voeding

Slechts 10% van je vitamine D komt uit voeding. Maar als je weet dat je te weinig buiten komt of minder vit D aanmaakt, dan kun je wat extra opnemen uit voeding. Dit is voeding die extra veel vitamine D bevat (van veel naar weinig):

Zalm heeft vitamine d
  • Vette vis zoals haring, makreel of zalm.
  • Visolie (levertraan)
  • Rundvlees
  • Kaas
  • Eieren
  • Nederlandse halvarine en margarine (daar is vitamine D aan toegevoegd)

Let op: Ook al is elke dag een handjevol noten zeker gezond en zitten die boordevol goede stoffen, er zit géén vitamine D in noten. Je kunt dus geen extra vitamine D binnenkrijgen door meer noten te eten.

Uit supplementen

Als blijkt dat je een lage vitamine D waarde hebt of echt een tekort, dan kun je dit oplossen met supplementen. Supplementen zijn pillen of poeders waar extra vitamine D in zit. Voor sommige groepen mensen wordt aangeraden om altijd dagelijks een extra dosis vit D te nemen. Dat geldt voor de volgende mensen:

  • Kinderen jonger dan 4 jaar (ook baby’s)
  • Vrouwen vanaf 50 jaar
  • Mannen vanaf 70 jaar
  • Bewoners van een verpleeghuis
  • Mensen met vitiligo (huidaandoening)
  • Mensen die weinig buiten komen
  • Mensen met een donkere huid
  • Mensen die bedekkende kleding dragen
  • Mensen met botontkalking (osteoporose)

Teveel vitamine D?

Een overdosis vitamine D komt vrijwel nooit voor. Je hoeft dus niet bang te zijn dat als je teveel in de zon zit, je lichaam teveel hiervan aanmaakt. Teveel vitamine D kan eigenlijk alleen komen door een teveel aan supplementen. Daarom is het verstandig om alleen extra vitamine D te nemen als je tot de hierboven genoemde groepen behoort, of wanneer de huisarts je heeft aangeraden om extra vitaminen te slikken. De aanbevolen hoeveelheid is dan afhankelijk van je persoonlijke situatie, maar vrijwel altijd tussen de 10 en 20 microgram extra vitamine D per dag. Als je zeker wilt weten of het nodig is om extra vitaminen te nemen, dan kun je het beste een bloedwaarde test doen om te zien wat je vit D waarde is.

Andere testen om vitaminen te meten

Wil je weten welke andere vitaminen en mineralen je in je bloed kunt meten? Bekijk dan hier ons overzicht.