IJzertekort? Test zelf wat je ijzerwaarde is!

vrouw vermoeid door ijzertekort

IJzer is belangrijk om gezond te blijven. Bij een tekort aan ijzer kun je snel buiten adem zijn of je vermoeid voelen. Als uit een test blijkt dat je ernstig ijzertekort hebt, dan is er misschien sprake zijn van bloedarmoede. We bespreken in deze blog wat de symptomen zijn van een ijzertekort en welke oorzaken dat heeft. Ook vertellen we hoe en waar je zelf kunt laten meten wat je ijzerwaarde is. En we geven antwoord op een aantal belangrijke vragen: Wat is ijzertekort? Hoe kun je een tekort aan ijzer aanvullen? Welke voeding is ijzerrijk? En hoeveel ijzer is eigenlijk gezond?

Wat is ijzertekort?

IJzertekort betekent, zoals de naam doet vermoeden, dat je een tekort hebt aan ijzer in je lichaam. IJzer is een belangrijke stof, die onder andere door je lichaam wordt gebruikt om hemoglobine te maken. Hemoglobine heb je weer nodig om zuurstof te vervoeren in je bloed. En dus om te leven. Als je niet genoeg ijzer in je bloed hebt, dan kan dit dus zorgen voor te weinig hemoglobine en krijg je een zuurstoftekort in je bloed. Je voelt je dan moe of snel uitgeput. Dit effect van ijzertekort wordt ook wel bloedarmoede genoemd, of anemie.

Heb jij een tekort aan ijzer?

IJzertekort komt het vaakst voor bij vrouwen. Dat komt doordat vrouwen tijdens hun menstruatie veel ijzer verliezen. En dus meer ijzer nodig hebben. Zwangere vrouwen en kinderen verbruiken meer ijzer. Vegetariërs en veganisten krijgen minder ijzer binnen via hun voeding. Zo kan snel een tekort ontstaan. IJzertekort komt voor bij 11% van de vrouwen en 4% van de mannen (bron). Dat betekent dus dat meer dan 1 miljoen mensen in Nederland een ijzertekort heeft. Of jij ook een ijzertekort hebt, dat kun je eenvoudig zelf laten testen. Soms kan dat bij de huisarts, maar let op: dat kan alleen als je al klachten hebt. Wat wel altijd kan, is jezelf laten testen. Je kunt namelijk online een ijzertest bestellen en door een laboratorium laten analyseren.

Zelf een test doen om je ijzerwaarde (ferritine) te meten

Als je wilt weten of je een ijzertekort hebt, dan kun je dit laten testen. Ook als je klachten ervaart is dat de enige manier om zéker te weten dat je een tekort hebt. Bij symptomen van ijzertekort kun je een afspraak maken met de huisarts. Die bekijkt dan of het nodig is om een test te doen. Maar je kunt er altijd voor kiezen om zelf een test te laten doen. Binnen 1-2 weken heb je dan de uitslag in huis en weet je wat je ijzerwaarde is. Er zijn verschillende online aanbieders van zelftesten voor ijzertekort. Één daarvan is bloedwaardentest.nl. Het is niet de mooiste website, maar het werk dat ze leveren is professioneel. Je bloed wordt afgenomen door iemand die daarvoor is opgeleid en de uitslag wordt gegeven door een erkend laboratorium. En de beoordelingen zijn goed!

De Beste Test voor IJzertekort: ferritine en Hb

ijzer test buisjes


Oké, de allergoedkoopste test voor ijzertekort is een ferritine test. Die kun je voor maar €19 bestellen. De test geeft een grove indicatie of je genoeg, teveel of een tekort aan ijzer hebt. Maar beter is het om een ijzertest te doen die ferritine én Hb meet. Die waarden geven namelijk een nauwkeuriger beeld van een eventueel ijzertekort/bloedarmoede of juist een ijzerstapeling (hemachromatose). De ferritine en Hb meting in één test kost €29.

Prijs: €29
Beoordeling website: ★★★★☆ (4,4)
Meer info & Bestellen (bij bloedwaardenmeten.nl)

P.S. Vind je bloed prikken eng? Dan is het ook mogelijk om je urine te testen op ijzer. Dat is dus een ijzertest zonder bloed te prikken. Veel fijner natuurlijk, en net zo betrouwbaar. En ook mooi: de prijs is hetzelfde als de ferritine bloedtest (€19).

Symptomen van ijzertekort en bloedarmoede

Er zijn verschillende symptomen waar je aan kunt herkennen dat je misschien een ijzertekort hebt. Tekort aan ijzer kan leiden tot bloedarmoede. Daarom bespreken we de symptomen van ijzertekort en bloedarmoede hier samen. Bloedarmoede heeft meestal ijzertekort als oorzaak, maar niet altijd: bloedarmoede kan namelijk ook komen door een tekort aan vitamine b12 of foliumzuur. Hou dat dus in gedachten bij het lezen van de symptomen van ijzertekort.

Symptomen van ijzertekort (man & vrouw)

  • Snel vermoeid: snel moe en/of een uitgeput gevoel in je armen en benen
  • Bleke huid: minder kleur in je gezicht
  • Snel buiten adem: dit komt door een lage saturatie
  • Last van ‘rusteloze benen’: je voelt dan steeds de drang om ze te bewegen

Symptomen van bloedarmoede

Bloedarmoede is meestal het gevolg van een ijzertekort, maar kan ook komen door een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur. Je kunt bloedarmoede herkennen aan dezelfde symptomen als die van ijzertekort (zie hierboven) en daarbij ook:

  • Gevoel van duizeligheid
  • Het gevoel dat je (bijna) flauwvalt
  • Hartkloppingen
  • Meer zweten dan normaal
  • (Vage) hoofdpijn
  • Oorsuizen

Niet iedereen die een tekort heeft aan ijzer ervaart ook daadwerkelijk klachten en niet alle symptomen zijn hetzelfde. Omdat er veel overlap zit in de symptomen van een tekort aan ijzer en bloedarmoede, is het handig om een test te doen die kijkt naar alle oorzaken van bloedarmoede. Daarom vind je hieronder een voorbeeld van een gecombineerde test voor die drie waarden.

Bloedarmoede test voor IJzer, B12 en foliumzuur

ijzer test verpleegkundige


Denk je dat je misschien bloedarmoede hebt of eet je vegetarisch of veganistisch? Dan is er een uitgebreid onderzoek dat B12, ferritine (ijzer) en foliumzuur meet. De test kost 59 euro en meet al deze waarden. Dan ben je dus in één keer klaar. De test kan meten of je bloedarmoede hebt en of dat komt door een tekort aan vitamine B12, ijzer of foliumzuur.

Prijs: €59
Beoordeling website: ★★★★☆ (4,4)
Meer info & Bestellen (bij bloedwaardenmeten.nl)

Oorzaken van een (te) lage ijzerwaarde

Er zijn verschillende oorzaken van ijzertekort. We noemen hieronder de meest voorkomende oorzaken van te weinig ijzer in je bloed.

  • Bij vrouwen is de meest voorkomende oorzaak van ijzertekort een heftige menstruatie. Door maandelijks lang en veel bloed te verliezen, is het moeilijk om genoeg ijzer binnen te krijgen. Dat leidt tot een tekort.
  • Ook bij mensen die door een andere oorzaak veel bloed verliezen kunnen ijzertekort krijgen. Bijvoorbeeld bij hevig bloedverlies tijdens of na een operatie. Of bloedverlies bij een bevalling of miskraam.
  • Het kan zijn dat iemand niet genoeg ijzer binnenkrijgt bij het eten. Dat komt vooral voor bij mensen die meer ijzer nodig hebben dan anderen, bijvoorbeeld zwangere vrouwen of kinderen. Of mensen die weinig ijzer in hun voeding hebben, bijvoorbeeld veganisten en vegetariërs.
  • Sommige ziekten zorgen ervoor dat iemand minder goed ijzer kan opnemen in de darmen. Een voorbeeld is de ziekte van Crohn of een glutenallergie (coeliakie). Ook door maagkanker of andere problemen in de darmen kan ijzertekort ontstaan.

Uitleg over het zelf laten testen van je ijzerwaarde

Misschien wil je na het lezen van de symptomen of oorzaken van ijzertekort weten wat jouw ijzerwaarde is. Dan kun je een test laten doen om je ferritine te meten. Er zijn verschillende organisaties waar je dit kunt doen, waarvan bloedwaardentest.nl de grootste is. Lees hieronder wat er gebeurt als je een test bestelt voor bijvoorbeeld alleen IJzer bloedonderzoek, een ijzer urinetest of een IJzer, B12 en foliumzuur test.

  1. Zoek en vind de bloedtest die het beste bij jou past! Denk van tevoren na welke dingen je graag wilt meten en weten. Dan kun je zelf de test samenstellen.
  2. Binnen 1 of 2 dagen krijg je de testset thuis. Dat pakje gaat gewoon door de brievenbus.
  3. Laat je bloed afnemen bij een prikpunt in de buurt. Of neem zelf een urinemonster als je hebt gekozen voor een urinetest.
  4. Stuur het bloedmateriaal of het urinemonster naar het laboratorium. Bij de testkit zit al een envelop waar je het materiaal in kunt doen.
  5. Je ontvangt het rapport met de meetwaarden, bijvoorbeeld van jouw ijzer. Als daaruit blijkt dat er misschien iets aan de hand is, dan wordt persoonlijk contact met je opgenomen.

Wat te doen bij een tekort aan ijzer?

Misschien blijkt uit de test dat je niet genoeg ijzer in je bloed hebt. Als het tekort erg hoog is, dan kun je jouw ijzer het beste aanvullen met ijzerpillen. Die worden ook wel staaltabletten genoemd. Het is wel aan te raden om dit te overleggen met de huisarts. Want als je teveel ijzer binnen krijgt, of ijzer slikt zonder dat je zeker weet dat je een tekort hebt, dan kun je ook teveel ijzer binnen krijgen. Dat kan leiden tot ijzerstapeling (hemachromatose). Behalve het slikken van tabletten met ijzer, kun je er ook voor zorgen dat je meer ijzer binnen krijgt met wat je eet. Er zijn een aantal voedingsmiddelen die extra veel ijzer bevatten.

Wat moet je eten als je ijzertekort hebt?

Als je een ernstig ijzertekort hebt, dan kun je dit niet alleen aanvullen door ijzerrijke voeding te eten. Je hebt dan waarschijnlijk ook ijzertabletten nodig om je ijzertekort op te lossen. Maar als je jouw ijzerwaarde op peil wil houden, dan is het wel slim om genoeg van de volgende ijzerrijke producten te eten.

voeding tegen ijzertekort
  • Rood vlees en eieren
  • Appelstroop
  • Roggebrood
  • Noten en peulvruchten
  • Volkoren producten
  • Gedroogd fruit
  • Donkergroene groenten: spinazie, broccoli, andijvie…

Als je ijzerrijke voeding eet om ijzertekort te voorkomen is het handig om je maaltijd te combineren met de inname van vitamine C. Bijvoorbeeld door er een glas sinaasappelsap bij te drinken of ook wat fruit te nemen. Vitamine C helpt namelijk om meer ijzer op te nemen. Melk en andere zuivelproducten kun je beter vermijden: die maken de opname van ijzer in het lichaam namelijk moeilijker.

Hoeveel ijzer per dag is gezond?

Ook als je nu geen ijzertekort hebt, is het belangrijk om gevarieerd te eten en te letten op je ijzerinname. De Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid ijzer is voor mannen 11 mg per dag en voor vrouwen 11-15 mg. Voor vrouwen maakt het uit of ze nog menstrueren of niet. Zo ja, dan wordt 15 mg ijzer per dag aanbevolen. Zo nee, dan volstaat 11 mg ijzer per dag. Op de website van het Voedingscentrum vind je meer specifieke informatie over de aanbevolen hoeveelheden en ook een uitgebreide tabel met ijzerrijke voeding.

Andere bloedwaardetesten

Benieuwd welke stoffen je naast ijzer nog meer kunt meten in je bloed? Bekijk dan hier ons overzicht.